مقدمه ای بر قرض الحسنه
ساعت ۱۱:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٩/۱٦ 

درهر نظام اقتصادی، عملیات مالی و بانکی برحول محور جذب پس اندازها و اعطای تسهیلات اعتباری پایه گذاری شده است و در نظام اقتصادی اسلامی نیز نظام مالی و بانکی از این قاعده مستثنی نمی باشد، به بیان ساده تر نظام بانکداری اسلامی نیز نظیر سایر نظام های بانکی دیگر سعی در تجهیز منابع پس اندازی جامعه از یک طرف و اعطای آن درقالب وام و تسهیلات به گروههای دیگر جامعه دارد. مع هذا علیرغم این تشابه، روش و ساز وکار انجام عملیات بانکی در نظام بانکداری معمول ربوی
(سرمایه داری) می باشد.

اسلام دینی است که به طور کلی اجرا ی عدالت و خصوصاَ تحقق عدالت اجتماعی را از اهداف عالیه خود قرار داده است. این عدالت اجتماعی در بعد اقتصادی تنها با تعدیل ثروت اغنیاء و تأمین زندگی متوسط و قابل قبول برای همه افراد جامعه تحقق می یابد و لذا تمامی تعالیم و قوانین این دین در راستای تحقق این مهم می باشد.

دریافت و پرداخت ربا و یا به عبارت ساده تر انجام معاملات ربوی، ازجمله فعالیتهایی است که در هر جامعه ای زمینه های ایجاد نابرابری و گسترش فقر و در نهایت پیدایش تضاد فاحش طبقاتی و بروز خطر از هم پاشیدگی روابط انسانی و اجتماعی و جایگزینی خصلتهای ضد انسانی را به همراه دارد.

ربا از دیدگاه اسلام امری مذموم و ناپسند است. تحقق ربا و انجام معاملات ربوی در هر جامعه زمانی متصور میگردد که روشهای تأمین منابع مالی و همچنین مصرف این منابع توسط موسسات پولی و یا بانکها منحصراً بر اساس روابط حقوقی قرض استوار باشد. در نظام اسلامی عملیات ربوی متعارض با قوانین و موازین اسلام می باشد. لذا بر این اساس روشهای تأمین و تجهیز منابع و مصرف آن در طرق مختلف نمیتواند مبتنی بر مکانیسم قرض باشد؛ مگر اینکه این نوع عقدمنحصراًَ بصورت قرض الحسنه باشد.

قانون عملیات بانکی بدون ربا در ایران از سال 1364 به بعد اجرا گردید. دراین راستا اگرچه نظام بانکی درعمل با مشکلات متعددی روبرو شد، اما با این اقدام گام بلندی در اجرا ی عملیات بانکی بدون ربا درکشور برداشته شد. در این قانون تجهیز منابع پولی به دو طریق سپرده های قرض الحسنه (جاری و پس انداز) و سپرده های سرمایه گذاری مدت دار صورت می پذیرد. بر اساس این قانون بانکها و موسسات مالی می توانند بمنظور جذب و تجهیز سپرده های قرض ا لحسنه از روشهای تشویقی مبتنی بر اعطای امتیازاتی از قبیل جوایز غیر ثابت نقدی و غیر نقدی، تخفیف یا معافیت از پرداخت کارمزد و حق الوکاله و حق تقدم استفاده از تسهیلات اعطایی استفاده نمایند .

در سپرده های قرض الحسنه، سپرده گذاران بیشتر به جنبه های معنوی و خدماتی که از بانک دریافت میکنند توجه دارند و به این جهت سودی دریافت نمی کنند و اصل این سپرده ها توسط بانک یا موسسه مالی تعهد و تضمین شده و  بانکها مکلفند که عندالمطالبه سپرده های قرض الحسنه را مسترد نمایند .

قرض الحسنه عقدی است که بموجب آن یکی از طرفین (قرض دهنده) مقدار معینی از سرمایه خود را به طرف دیگر(قرض گیرنده) تملیک میکند. مشروط بر آنکه قرض گیرنده مثل و یا در صورت عدم امکان، معادل آنرا به قرض دهنده باز پس دهد. بانکها و موسسات مالی میتوانند به منظور ایجاد تسهیلات لازم در امور تولیدی، خدماتی و یا جهت رفع ضروریات زندگی بر اساس مقررات، با عقد قرارداد در قالب عقد قرض الحسنه به مشتریان وام اعطا نمایند. این عقد به منظور تأمین نیازهای ضروری مثل ازدواج، تهیه و تعمیر مسکن، تحصیلات، هزینه درمان و ... مورد انعقاد قرار میگیرد.


 
گذری بر روند شکل گیری و تکوین صندوقهای قرض الحسنه
ساعت ۱۱:٠٦ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۸/٩/۱٦ 

درسیستم بانکی و در نظام مالی کشور نقاط ضعف زیادی از جمله نپرداختن به اعتبارات خرد (microfinance)، اعتبارات روستایی و منطقه ای و... وجود دارد که در نتیجه آن  بازارهای مالی غیربانکی و از جمله موسسات قرض الحسنه هر روز گسترده تر گردیده اند. با گسترش صندوق های قرض الحسنه درکشور، شاهد آن هستیم که از یک سو قوانین و مقررات متعددی درخصوص عملکرد این صندوقها در کشور وضع گردیده است و از سوی دیگر اکثریت این صندوقها بدون توجه به قوانین مذکور به فعالیت خود ادامه میدهند.

هر چند که قرض الحسنه از رفتار های اقتصادی پیروان ادیان الهی و به ویژه مسلمانان در گذشته نشأت گرفته است اما شکل سازمان یافته این حرکت، نخستین بار در اواخر دهه 1340 در یکی از مساجد شهر تهران بنام «صندوق ذخیره جاوید» با سرمایه اولیه 140000 ریال بوجود آمد.

در سال 1352 سومین صندوق قرض الحسنه خیریه (بانک بدون نزول) توسط 120 نفر از افراد خیر در شهر تهران تشکیل و تأسیس شد. این صندوق بصورت یک موسسه تجاری و مالی و بر اساس قانون تجارت به ثبت رسید. پس از آن صندوقهای قرض الحسنه دیگری نیز در تهران و سایر شهرهای کشور تشکیل شدند. تعداد صندوقهای قرض الحسنه تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی از 200 عدد تجاوز نمی کرد . اما از اواسط سال 1357 با رکود فعالیت بانکها این موسسات به عنوان نهادهای اسلامی مورد استقبال قرارگرفته و با توجه خاص مسئولان تمایل به گسترش فعالیت این نهادها با عنوان "بانک اسلامی"  افزایش یافت؛ اما با ملی شدن بانکها درسال 1358تبدیل  صندوقهای قرض الحسنه به بانک موضوعیت خود را از دست داد و طی ده سال (67ـ1357)تعداد این صندوقها در سراسر کشور از مرز 3000 صندوق گذشت.

افزایش تعداد صندوقهای قرض الحسنه تا سال 64ـ1363و در خلاء بانکهای خصوصی بسیار سریع بوده و از آن پس روند آهسته به خود گرفت. آمار نیروی انتظامی حاکی از افزایش تعداد صندوقها به نزدیک 7000 واحد در سال 1379 می باشد. بر اساس این گزارش استانهای خراسان (1167)، اصفهان (845) و تهران (842 )صندوق بیشترین آمار و استان کهکیلویه و بویراحمد (28)، ایلام (43) و هرمزگان(51) صندوق کمترین آمار را داشته اند. به طور کلی یکی از مهمترین دلایل گسترش صندوقهای قرض الحسنه در سالیان اخیر، ضعف سیستم بانکی درخصوص پاسخگویی به متقاضیان وام های خرد (microfinance) می باشد؛ اگرچه بافت مردمی، نداشتن بهره، کارمزد پایین، سهولت شرایط و جریان اعطای وام، نداشتن یا کوتاه بودن مدت انتظار و پراکندگی  صندوقها در گستره وسیعی از جامعه از دیگر اسرار جذابیت، ماندگاری و توسعه صندوقهای قرض الحسنه بوده و خواهد بود.


 
معرفی مجمع خیرین دانشگاهی
ساعت ۱:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۸/٢٥ 

مجمع خیرین دانشگاهی به منظور ترویج امور خیر و احیای سنت حسنه ی قرض الحسنه در جامعه دانشگاهی و حمایت از پویندگان عرصه های دانش و پژوهش شکل گرفته است . این مجمع در کنار صندوق قرض الحسنه دانشجویان ایران و با هدف ایجاد بستر های خیر برای آحاد جامعه به ویژه خیرین و نهادها و سازمان های مرتبط و جلب مساعدت معنوی و فکری و جذب منابع مالی فعالیت می کند.

"مجمع خیرین دانشگاهی" پایگاهی است جهت برقراری ارتباط مستقیم بین خیرین جامعه با دانشجویان و جامعه دانشگاهی و محل امنی برای هدایت صحیح و سازماندهی اصولی وجوه و هدایای خیرین به جامعه ی علمی و پژوهشی کشور و شناساندن یک الگوی موثر مالی با تاکید بر دانش محوری، نو اندیشی و پویایی فکری با نگاهی فراگیر و به صورت یک شبکه پیوسته خیریه و قرض الحسنه به منظور ارائه خدمات و تسهیلات به جامعه دانشگاهی می باشد.


 
راز راه نیم رفته
ساعت ٢:٤٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۸/۱٢ 

راز راه  نیم رفته

گپی با دوستان جدید

 

نیاز هر چیز ساکنی رو به حرکت وا میداره، ما رو هم نیاز به حرکت انداخت. چه نیازی؟! لابد فکر می‌کنین منظورمون بی‌پولیه؟ بله اون هم بود ولی همه ماجرا نبود. برای فهمیدن قصه ما باید دانشجو بود. خب، شما هم که حالا دیگه دانشجو هستید! پس تا حالا فهمیدید که نیاز به احترام و تکریم چیه یا اگه نفهمیدید خیلی زود متوجه میشین. گفتیم زود، به‌خاطر این‌که خیلی زمان نمی‌بره تا به کمک هم احتیاج پیدا کنیم.

برای یکی کار ضروری و اضطراری پیش می‌آد، یکی دیگه می‌خواد رایانه یا شاید وسایل کمک آموزشی بخره، بعضی هم فیلشون یاد هندستون می‌افته و می‌خوان ازدواج کنن؛ سفر علمی و زیارتی هم که رو شاخشه؛ شاید هم هیچ کدوم از این دلایل نباشه و به دلیلی که فقط خودتون می‌دونید به مقداری پول نیاز پیدا کنین. این تازه اول مشکله. بعد از کلی این در و اون در زدن و رو انداختن به این و اون اگه با مقدار معتنابهی شانس و اقبال، وامی از آسمون بیفته، تازه باید مهیای ماراتون استقامت بد خلقی مسئولین محترم و زحمت پیدا کردن ضامن و هزار جور سختی دیگه بشید.

ما نه‌تنها سعی داریم مشکلات کاغذ بازی ‌رو برای شما حل یا کمتر کنیم بلکه تلاش می‌کنیم تا با روحیه‌ای دانشجویی، هم نیازهای عادی و ضروریتون رو از طریق وام قرض‌الحسنه برطرف کنیم و هم مراقب شأن و هویت دانشجویی شما باشیم.

راستی شما از کدام دسته دانشجویان هستین؟! پولدار یا بی‌پول؟ حقیقتش برای ما فرقی نمی‌کنه چون اسم ما مؤسسه قرض‌الحسنه دانشجویان پولدار یا بی‌پول نیست، مؤسسه قرض‌الحسنه دانشجویان ایرانه. حتماً می‌دونید که اگه 5/3 میلیون دانشجوی ایرانی هر کدوم سالی هزار تومن پس‌انداز کنند با اون هشت صفر جلوی 5/3 مشکل چند نفر برطرف می‌شه! نه‌تنها مشکلاتشون برطرف می‌شه، احترامشون هم محفوظ می‌مونه. فقط نیت خیر و دلسوزی کافی نیست، باید حرکت کرد. ما چند ساله که تو این راهیم، شما هم به ما بپیوندین. روشش خیلی توفیری نمی‌کنه می‌خواد افتتاح‌کننده حساب باشین یا خیّر و یا معرفی‌کننده خیّرین و عضویت افتخاری اونا یا حتی خانواده‌تون. می‌خواد وام‌دهنده باشین یا وام‌گیرنده. می‌خواد عامل خیّر باشین یا واسط خیّر یا استفاده‌کننده از اون. با هر نقشی که کنار ما باشین وجودتون خیره.

منتظرتون می‌مونیم.